انتخاب سنگ مناسب در دکوراسیون

/ 2017/10/10 / بدون دیدگاه / در دانستنی ها / توسط

انتخاب سنگ مناسب در دکوراسیون

انسان, سنگ و تزیین

خواستگاه کاربرد سنگ توسط انسان به آغاز تاریخ بشر بر میگردد. شاید اولین نمودهای آن را در سرپناههای طبیعی و ابزار سنگی میتوان یافت. طبق آثار به جای مانده در تاریخ به نظر میرسد تزیین با سنگ کمی بعد از ساخت اولین بنا ها آغاز میشود.

"پلینی) Pliny the Elder(, عالم, نویسنده و فیلسوف رومی) 23 ب.م.( مینویسد: قدیمی ترین بنایی که با سنگ بریده شده پوشانده شده است مربوط به آرامگاه ماوزولم) Mausoleum( )350 ق.م.( در شهر هالیکارناسوس )Halicarnassus( در یونان است که یکی از عجایب هفتگانه بشمار میرود, )که متاسفانه از بین رفته است( دیوارهای آجری این بنا توسط سنگ بریده تزیین گردیده است )ارتفاع این بنا در حدود 45 متر بوده است.(

 

 

 The Mausoleum model

همچنین یکی از اهرام ثلاثه مصر متعلق به خفرا) Chephren( )فرعون سلسله چهارم( که در شهر جیزه) Giza( )2500 ق.م.( ساخته شده با اسلب هایی) Slabs( )اسلب سنگ بریده شده بصورت لوح در ابعاد بزرگ میباشد .|نگارنده|( از سنگ لایم استون) Limestone( سفید و گرانیت) Granite( تزیین شده است . این قدیمی ترین شاهدی است که از مصرف سنگ بریده و غیر سازه ای به منظور تزیین برای ما به یادگار مانده است . اما احتمالا سازندگان اهرام اولین کسانی نبوده اند که این کار را انجام داده اند"1.

 

 

 Chephren statue

در ایران و در شهر باستانی پارسه) Persepolis( , پایتخت امپراتوری هخامنشیان) Achaemenid Empire( )330-550 ق.م.( میتوان به وضوح زیباترین تزیینات سنگی را در بنای تخت جمشید) Throne of Jamshid( دید. دیوارهایی با لوح های سنگی حکاکی شده, سنگ نبشته ها و کتیبه ها, ستون ها, سردرها, همه نشان دهنده نبوغ و اوج هنر ایرانی در کاربرد سنگ در معماری بشمار میرود. قابل توجه است که این تزیینات سنگی بر روی سازه های معماری نقش بسته و کاربرد دوگانه پیدا کرده اند.

 

 

 Persepolis

"در زبان لاتینmarmor  واژه ای بوده که برای تمام سنگهایی که بتوان سایید بکار میرفته. کلمه marble در بسیاری از زبانهای اروپایی ازmarmor  می آید: marbre,marmor,marmot, واژه مرمر در زبان پارسی نیز ریشه در این واژه لاتین دارد که تنها برای سنگ آنیگس) Onyx( بکار میرود"2.

 

 

ویژگیهای فنی و زیبایی شناسی

گونه شناسی و گوناگونی

طبقه بندی در صنعت سنگ و کاربران آن اغلب فاقد تعریفی مشترک است و در واقع تفاوت فاحشی بین نامهای تجاری و علمی آنها وجود دارد, به استثنای سفارشهای مربوط به پروژه های بزرگ که کارپردازان به منظور جلوگیری از بحثهای احتمالی, اصطلاحات و تعاریف علمی و جهانی را برای این فراورده ها پذیرفته اند. نام گذاری ماربلها بستگی به تولید کننده ها و یا تداول آن در یک منطقه جغرافیایی خاص دارد . در زیر ، تقسیم بندی عمومی مصالح سنگی  را ملاحظه میکنیم که همه جا اعتبار دارد.

 

کوه سنگ) Rocks(

"در یک نگاه عمومی، کوه سنگها با توجه به منشا شکل گیری به سه دسته بزرگ طبقه بندی میشوند:

الف( سنگهای آذرینی) Magmatic rock(: که از سرد شدن ماگما تشکیل شده اند ، با توجه به اینکه ماگما در کجا سرد شده است )در اعماق زمین ، نزدیک به سطح زمین، روی سطح زمین( سنگهای آذرین: نفوذی )Intrusive(، رگه ای) Lode( و جریانی) Effusive( نامیده می شوند .

ب( سنگهای رسوبی )Sedimentary rock(: این سنگها یا از تجمع مواد رسوبی که به آرامی طی میلیونها سال متراکم شده اند )سنگهای رسوبی قطعه قطعه ,Clastic rock( و یا از تراکم مستقیم رسوبهای شیمیایی مواد در بر گیرنده و یا از تراکم رسوباتی که در نتیجه تماس با موجودات زنده بوده است ایجاد میشوند.

ج( سنگهای دگردیسی یا دگرگونی) Metamorphic rock(: از تغییر و تبدیل ساختار سنگهای آذرین و یا

رسوبی در اثر پدیده های فیزیکی مانند فشار بیش از حد، مجاورت با آتشفشان و یا درجه حرارت بسیار بالا ایجاد میشوند"3.

 

 

 Gray Marble (Lashotor) Quarry, Iran

)Ornamental Rocks( کوه سنگهای تزیینی

کوه سنگهای تزیینی هم به سه خانواده بزرگ تقسیم میشوند:

  • )Marbles (ماربلها
  • )Granites( گرانیتها
  • )Stones (سنگها

 

ماربل) Marble( "اصل 8458 National Institution of Unification" UNI " مربوط به فرآورده های سنگ, ماربل را بعنوان "هر کوه سنگ بلورین، فشرده و ساب خوردنی که از تراکم مواد معدنی ایجاد شده با درجه سختی 3 تا 4

تعریف می کند." از قبیل: کلسیت ها )Calcites(، دولومیت ها) Dolomites( و سرپانتین) Serpentine(. زیر مجمو عه این تقسیم بندی ماربلها )سنگهای آهکی باز بلورین دگرگون شده( عبارتند از: ماربلهای آهکی مقاوم )Lime-bearing marbles(, ماربلهای رگه پیازی) Onion-Stone )Cipollino marbles, لایم استون ها) Limestones(, دولومیت ها) Dolomites(, سنگجوش های آهکی) Calcareous breccias(, سرپانتین ها) Serpentinites(, سنگ های سبز باستانی) “Verde antique-Ancient green” )Ophicalcites. در حقیقت ، واژه ماربل شامل کوه سنگهایی میشود که منشا ، ترکیبات و اشکال متفاوت تجاری دارند . این بدین معنی است که :

  • ماربلها) Marbles(: از نظر تجاری شامل کوه سنگهایی با ماهیت کربناتی و منشا دگرگون شده و بعضی از کوه سنگهای ماگماتیک میباشد) ,سرپانتین ها و سنگ های سبز باستانی.(
  • لایم استونها) Limestones(: یا تمام کوه سنگهایی که ماهیت کربناتی و منشا رسوبی دارند و میتوانند ساب بخورند.
  • تراورتنها) Travertines(: کوه سنگهایی هستند که از رسوبهای شیمیایی در گودالهای زیر زمینی تشکیل میشوند و عموما ویژگیهای عمومی آنها تجمع به صورت نوارهای هم مرکز است.
  • مرمر )Onyx(: کوه سنگهایی هستند که در اثر رسوبات شیمیایی در گودالهای زیرزمینی تشکیل شده اند, که بیشتر با نوارهای هم مرکز نقش آنها متمایز میشود.
  • گرانیتها) Granites(: کوه سنگهای بسیار سخت با منشا ماگماتیک و مقاومت بسیار زیاد در برابر فشار بالا هستند"4.

 

گرانیت

"در همان اصل 8458 UNI مربوط به فرآورده های سنگی, گرانیت را بعنوان " هر کوه سنگ شبه بلورین، فشرده و قابل ساب خوردنی که عمدتا از تراکم مواد معدنی با درجه سختی 6 تا 7 میباشد, تعریف میکند " , از قبیل: کوارتز )Quartz(, فلدسپار) Feldspar(, فلدسپاتوییدز )Feldspathoids(. زیر مجموعه های این تقسیم بندی گرانیتها عبارتند از: کوه سنگهای ماگماتیک نفوذی شبه بلورین که از میکا) mica(, سدیک پتاسیک فلدسپار )Sodic-potassic feldspar( و کوارتز) Quartz(, تشکیل شده اند. دیگر کوه سنگهای ماگماتیک نفوذی عبارتند از: دیوریتس )Diorites(, گران دیوریت) Grandiorites(, سینه تز) Syenites(, گلابروس

)Glabbros(, همچنین کوه سنگهای ماگماتیک نفوذی با ساختار بلورین و بعضی از کوه سنگهای ماگماتیک با ساختار ترکیبی ازقبیل: گنایس) Gneiss( و سریتسو) Serizzo(.

علاوه بر این, گرانیتها بر اساس رنگ و بافت به گروه های کوچکتر نیز تقسیم میشوند. بافتها میتوانند متجانس ، جهت دار و یا دارای رگه هایی با رنگهای متفاوت باشند که در جهات مختلف امتداد دارند"5.

 

سنگ

"سنگها, ناهمگن ترین گروه تجاری هستند که شامل ویژگیهای متفاوت با وجه اشتراک بسیار ناچیز میباشند . اصل مذکور 8458 UNI سنگ را بعنوان "  تمام کوه سنگهایی که بطور طبیعی قابلیت درخشندگی ندارند تعریف میکند . کوه سنگهایی با ترکیبات بسیار گسترده که متعلق به این مجموعه میباشند  که شامل دو گروه هستند : 1- کوه سنگهای نرم و غیر فشرده 2- کوه سنگهای سخت و فشرده ." از نظر تجاری خانواده سنگ شامل کوه سنگهای زیر میباشد:

,)Basalt (بازالت ,)Gneiss (گنایس ,)Schist and Salt (شیست و اسلیت ,)Sandstone (سند استون

,)Limestone and Calcareous (لایم استون و کلکاروس ,)Peperino (پپرینو ,)Porphyry (پورفیری

.)Conglomerates (کونگلومریت

از آنجایی که منشا و ترکیبات سنگها بسیار گسترده است حتی خصوصیات فنی انها نیز بسیار نامتجانس میباشد.

معیار طبقه بندی تجاری

با بیان تمام این نکات علمی اما از دیدگاه تجاری، سنگهای تزیینی بر اساس موارد مختلفی مورد قضاوت قرار

میگیرند که "ویژگیهای زیبایی شناسی" و "ویژگیهای فنی" از آن جمله اند. و حتی در بازار مصرف نیز بدلیل تنوع در نامگذاری های تجاری توسط تولید کنندگان, تشخیص گونه سنگ بسیار سخت و به مهارت زیادی نیاز دارد.

ویژگیهای زیبایی شناسی

ویژگیهای زیبایی شناسی سنگ بر مبنای مشخصه های: رنگ)Color(, نقش)Pattern( و دانه بندی)Grain( آن مورد شناسایی قرار میگیرد.

رنگ سنگ

رنگ سنگ بستگی به نوع و مقدار مواد معدنی موجود در ترکیب آن دارد. با توجه به رنگ میتوان ماربلها را به سه گروه تجاری متفاوت تقسیم کرد:

  • گروه اول شامل سنگهای رایجی است که در مقادیر بالا عرضه می شود و با قیمت نسبتا ارزانی به فروش میرسد.
  • گروه دوم تمام سنگهای با هویت و با نامی است که برای کارهای کیفی اختصاص یافته اند و با قیمتهای بالا به فروش میرسند.
  • گروه بعدی به سنگهای ممتازی اختصاص دارد که بازار آنها متغییر است چرا که با توجه به رنگهای خاصشان فقط برای کاربردهای ویژه متقاضی دارند.

نقش سنگ

نقش سنگ شامل موجهای موجود در یک کوه سنگ میباشد. که اشکال آن میتوانند متفاوت باشند:

  • متجانس) Homogeneous(: که طرح با برش از جهات متفاوت تغییر نمیکند.
  • جهتی) Directional(: که هنگام برش موجها جهت خاصی میگیرند.
  • رگه ای )Veined(: با رگه های کمابیش عرضی که پس زمینه را قطع میکنند.
  • ابری) Cloudy(: لکه های ابر مانندی که از نظر رنگ کمابیش با پس زمینه مشابهت دارد.

دانه بندی

اندازه و شکل عناصر بلورین تشکیل دهنده کوه سنگ را تعریف می کند. از این رو دانه بندی میتواند ریز ، متوسط و درشت باشد. این ویژگی در کوه سنگ, رنگ و مهم تر از آن خصوصیات فیزیکی سنگ را مشخص میکند. بعنوان نمونه ، سنگهایی با دانه بندی ریز معمولا در برابر فشار مقاومت بیشتری دارند و برعکس.

 

رنگ سنگ

"در حالیکه با توجه به مد روز ویژگیهای زیبایی شناسی خاص میتواند مورد کاربرد واقع گردد یا نه, خصوصیات فنی سنگ بر پایه ارزشهایی است که با گذشت زمان تغییر نمیکند.

شناخت بیشتر این ارزشها که میتوانند بطور علمی اندازه گیری شوند برای هر نوع سنگی که عرضه میشود و یا شما خواستار استفاده از آن هستید عنصر اساسی برای ارزیابی کاربرد مناسب محصول میباشد. مطالب زیر ,راهبردی کلی در مورد ویژگیهای فنی سنگ است:

سنگ شناسی Petrographical: این واژه خصوصیات و طرز تشکیل مواد معدنی بوجود آورنده کوه سنگ و همچنین رابطه متقابل بین این دو را تعریف میکند. آگاهی از این ویژگی ها اهمیت علمی بالایی دارد.

ترکیبات کانیMineralogical composition: این ویژگی نوع و خصوصیات مواد معدنی تشکیل دهنده کوه سنگ را توصیف میکند. مقوله ای اساسی برای تعیین کارآیی ماربلها و ویژگیهای خاص فیزیکی-مکانیکی انها و همچنین تفهیم انواع تغییرات زیبایی شناسی میباشد.

ترکیبات شیمیاییChemical composition: این ویژگی نوع و مقدار عناصر شیمیایی تشکیل دهنده کوه سنگ را تعریف میکند و به درک کاربردهای موجود در آن در شرایط محیطی خاص )بعنوان نمونه هوای خیلی بسیار آلوده( و پیش بینی تغییرات ممکن کمک میکند.

 

ویژگیهای فیزیکی-مکانیکی Physical-Mechanical properties: این طبقه بندی خواص متفاوت سنگ را در بر میگیرد, از آن جمله:

  • )Specific weight (وزن مخصوص کوپ سنگ
  • )Compression and bend resistance(مقاومت در برابر فشار و خمیدگی
  • قابلیت ارتجاع) Elasticity(
  • )Thermal dilatability (انبساط گرمایی
  • )Porosity (تخلخل
  • جذب، یا توانایی جذب مایعات) Imbibition(
  • )Wear and shock resistance (مقاومت در برابر ضربه و ساییدگی
  • درجه سختی) Hardness( که دو نوع است: درجه سختی Mohs یا مقاومت سنگ در برابر خراشیدگی و درجه سختی Knoop یا مقاومت ترکیبات بلورین سنگ در برابر فشار، عاملی که برای سنگهای کف و نما اهمیت فراوانی دارد"7.

 

عصر مصالح ساختمانی جدید

بدنبال انقلاب صنعتی، بویژه در این قرن مصرف سنگ بعنوان مصالح عمده در ساختمان سازی رو به افول نهاد, گرچه ایده های اصلی معماری کمابیش با سنگ گره خورد بود اما مصالح جدید کم هزینه تر پا به میدان نهاد .

بعنوان نمونه کاشی های مصنوعی که با سنگ آذرین نواحی تیرول جنوبی) South Tyrol( و ترنتینو

)Trentino( تولید میشد, ایده ابداعی شرکتهای آلمانی بود که به سراسر اروپا صادر شد. این نوع فرآورده که نوعی سنگ مصنوعی تلقی میشود در ایران نیز مصرف عمده ای پیدا کرد و به آن کاشی گرانیتی نیز گفته میشود.

بعد از جنگ جهانی اول، معمارانی که برای نازیها و رژیم فاشیستی کار میکردند از ماربل استفاده گسترده ای کردند اما برای پیوند دوباره با معماری امپراطوری روم این امر تلاشی بیهوده و ناشیانه بود.

بعد از جنگ جهانی دوم، گرچه ماربل نقش مرکزی خود را در معماری از دست داد، با این وجود هنوز هم مصرف

مختصری از آن در ساختمانها وجود داشت. معمارانی همچون فرانک لوید رایت) -1867Frank Lloyd Wright 1959( از سنگ و مصالح طبیعی در طراحی بناهای خود استفاده میکردند تا  بتوانند در حد امکان موجب هماهنگی بنا با فضای طبیعی اطراف خود شوند.

 

 

 Frank Lloyd Wright's Falling Water

امروزه ماربل به میزان فراوان جهت بازسازی و مرمت بناهای قدیمی شهری و تزیین فضاهای داخلی بناهای عمومی و شخصی بکار میرود.

با ورود شیشه و آینه های ساختمانی با فنآوری پیشرفته در کیفیت وضوح و کاهش تبادل دما  و پنلهای ترکیبی )Composite panels( در عرصه صنعت ساختمان, بار دیگر صنعت سنگ بازار بزرگ نماهای ساختمانی را تا حد زیادی از دست داد, و امروزه در پروژهای بزرگ معماری در نماهای خود کمتر از سنگ استفاده میکنند.

در دو دهه گذشته در کشور ما ایران, با ورود ماشین آلات جدید فرآوری سنگ و به دلیل گستردگی و تنوع معادن سنگ و همچنین نیروی انسانی ارزان از مهاجران کشور فارسی زبان همسایه, مصرف سنگ به دلیل مناسب بودن قیمت و سهولت دسترسی بسیار عمومیت پیدا کرد, بطوریکه انگیزه های صادرات سنگ را نیز در بین تولید کنندگان تحت تاثیر خود داشت. بازاری بزرگ با وسواسی کمتر به کیفیت محصول, نسبت به مصرف کننده های بازار بین المللی, عاملی بود که رونق این محصول محوری در صنعت ساختمان را تداوم داده بود.

اما در سالیان گذشته به دلیل بالا رفتن قیمتها و عدم توفیق تولیدکنندگان در بالا بردن کیفیت تولید و عرضه مناسب محصولات خود در بازار, سنگهای تزیینی جایگاه سنتی خود را در صنعت ساختمان بتدریج در حال از دست دادن میباشند. انواع کاشی و سرامیک برای کف و شیشه, آجر و پنلهای ترکیبی در نما, رقیبهای سر سختی برای سنگ بشمار میروند.

 

براساس آماری رسمی وزارت صنت, معدن و تجارت) Ministry of Industry, Mine & Trade( در سال 1385 )1996(، ذخایر قطعی معادن سنگهای تزئینی ایران بیش از 5/1 میلیارد تن اعلام شده است که از این میزان سالانه 10 میلیون تن استخراج میشود، که نشان دهنده استخراج 66 درصد از ذخایر سنگهای تزئینی کشور در سال است. این آمار حاکی است ،1265 معدن سنگ تزئینی در کشور وجود دارد که از این تعداد 926 معدن فعال ) 3/73 درصد ،( 275 معدن غیر فعال ) 7/21 درصد ( و 64 معدن در حال تجهیز) 5 درصد( هستند. بر اساس این آمار 4/82 درصد معادن سنگهای تزئینی کشور) 1042 معدن( توسط بخش خصوصی ،6/16 درصد) 208  معدن( توسط بخش تعاونی و تنها 1 درصد) 13 معدن( توسط دولت به بهره برداری میرسد.

 

طراحی سنگ

هنگامیکه در باره طراحی سنگ صحبت میشود, ضرورت حضور معماران, طراحان داخلی, طراحان صنعتی و بطور اعم طراحان آشنا به اصول طراحی سنگ و مبانی هنر و زیبایی شناسی الزامی بنظر میرسد, و این طراح است که با خلاقیت و نوآوری خود به سنگ سخت روح میدهد و محصولی کاربردی و هنری ارایه میدهد. این خلاقیت در بدو امر بدنبال بیان تجسمی و زیبایی شناسانه بعنوان یک اثر هنری و کاربردی است و در پی آن حضور هنرمند و صنعتگر در عرصه بازار میباشد. حتی آثاری که گاه احساس میشود صرفا جنبه هنری و زیبایی شناسانه همچون مجسمه های میکل آنژ )مجسمه داوود یا موسی( دارند, به سفارش کلیسا و در جهت کاربردهای مذهبی ساخته شده است.

در بخش تولید سنگ نیز میتوان سیر تکامل و تحول در ماشین آلات فرآوری را مدیون طراحان دانست, زیرا در اصل طراحان هستند که با طرحهای خلاقانه خود نیازی را مطرح میکنند و صنعت لاجرم به کمک فن آوری به عملی شده این ایده ها اقدام میکند. امروزه در کنار هر تولید کننده سنگ موفق حضور یک طراح دیده میشود .ترکیب شرکتهای طراحی با تولید کنندگان از دهه نود میلادی تاثیر بسزایی در ارایه محصولات سنگی جدید داشته است و موجب تنوع و کاربرد بیشتر سنگ در ساختمان و طراحی داخلی گردیده است.

یک طراح همانطوری که به تمام مواد مورد نیاز خود در طراحی شناخت دارد, در زمینه سنگ هم باید اطلاعاتی را داشته باشد که هم بتواند از سنگ در جای مناسب خود استفاده کند و هم هزینه ها را پایین بیاورد.

در طراحی سنگ مهمترین دانش بعد از شناخت روی سنگ آشنایی با ماشین آلات و ابزار تولید و شکل دهی به سنگ است. این آگاهی طراح را قادر میکند که امکان اجرایی بودن ایده های خود را میسر سازد.

QR: انتخاب سنگ مناسب در دکوراسیون
نوشته های مرتبط

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *